Czym jest Akt o Usługach Cyfrowych (DSA) UE?

DSA (rozporządzenie (UE) 2022/2065) to unijne prawo, które obejmuje zasady dotyczące nielegalnych treści, ryzyk systemowych i odpowiedzialności platform w środowisku internetowym.

Jest to prawo oparte na procesach, które określa standardy dotyczące tego, jak platformy zarządzają moderacją treści i ryzykiem, zamiast precyzować rezultaty treści. DSA stosuje asymetryczną strukturę, nakładając dodatkowe obowiązki na większe usługi w zakresie praw podstawowych, bezpieczeństwa publicznego i dobrostanu.

Akt o usługach cyfrowych (DSA) obejmuje wiele rodzajów usług pośrednictwa online, a to, jakie zasady obowiązują, zależy od wielkości i funkcji usługi – nie ma jednej standardowej normy dla wszystkich. Prawo stosuje system warstwowy.

Oto jak to wygląda w praktyce:

• Usługi pośrednictwa, takie jak hosting czy kanały sieciowe, mają zestaw podstawowych wymagań.
• Platformy internetowe i rynki cyfrowe otrzymują dodatkowe obowiązki w zakresie należytego procesu wobec użytkowników i przejrzystości.
• dla VLOP i VLOSE – Bardzo duże platformy internetowe i wyszukiwarki, z ponad 45 milionami miesięcznych użytkowników z UE, po ich wyznaczeniu, muszą spełniać dalsze specyficzne wymagania.

W ramach tych przepisów, środki regulacyjne mają być dostosowane do wpływu lub rozmiaru, a większość mikro i małych firm jest zwolniona z wielu rozszerzonych obowiązków.

DSA określa obowiązki proceduralne, których muszą przestrzegać platformy internetowe. Platformy te muszą zapewniać dostępne narzędzia powiadamiania i reagowania, utrzymywać procesy rozpatrywania skarg, dostarczać użytkownikom informacji na temat podejść do moderacji oraz przetwarzać zgłoszenia od zaufanych sygnalistów zgodnie z ustalonymi terminami.

Kluczowe wymagania obejmują:

• Dostępne dla użytkowników systemy powiadamiania i reagowania (Artykuł 16).
• Wewnętrzne procedury rozpatrywania i oceny skarg (Artykuł 20).
• Wyjaśnienia dotyczące wyników moderacji, a także informacje o warunkach związanych z treścią i zarządzaniu nią.
• Terminowe rozpatrywanie powiadomień otrzymanych od zaufanych podmiotów zgłaszających (Artykuł 22).
• Procedury dotyczące rozpatrywania nielegalnych treści.

Dla platform sklasyfikowanych jako VLOPs lub VLOSEs – czyli usług z ponad 45 milionami użytkowników w UE, które zostały formalnie wyznaczone przez Komisję Europejską – obowiązuje rygorystyczny zestaw zobowiązań, do których muszą się one zastosować w ciągu czterech miesięcy od wyznaczenia.

Główne wymagania dla tych usług są następujące:

• Każdego roku muszą przeprowadzać przeglądy w celu identyfikacji i uwzględnienia ryzyka związanego z nielegalnymi treściami, prawami podstawowymi, integralnością wyborów, przemocą ze względu na płeć i bezpieczeństwem dzieci.
• Po ocenie ryzyka platformy wprowadzają środki mające na celu odniesienie się do swoich ustaleń, zgodnie z przepisami.
• Platformy te przechodzą również niezależne audyty, które oceniają, w jaki sposób spełniają kryteria regulacyjne.
• Oczekuje się od nich okresowego publikowania informacji na temat ich praktyk operacyjnych i polityk, szczególnie w obszarach objętych nadzorem regulacyjnym.
• Zgodnie z określonymi zasadami, specjaliści ds. badań mogą uzyskiwać dostęp i przeglądać wyznaczone zestawy danych dostarczane przez platformy.

Nadzór regulacyjny nad tymi usługami jest prowadzony bezpośrednio przez Komisję Europejską.

Zgodnie z DSA platformy udostępniają systemy zgłaszania i działania oraz przetwarzają zgłoszenia od uprawnionych sygnalistów dotyczące treści uznanych za nielegalne, jednocześnie zapewniając ochronę użytkowników poprzez prawa proceduralne, przejrzystość i środki przeciwko nieuzasadnionym usunięciom.

Ustanowione procedury określają, w jaki sposób zarządzane są zgłoszone elementy, a użytkownicy otrzymują podstawowe wyjaśnienia dotyczące wyników moderacji. Zgłoszenia przesłane przez zaufanych sygnalistów uznanych przez Usługi Cyfrowe są traktowane priorytetowo. Prawo ma na celu zrównoważenie skutecznego usuwania nielegalnych treści z ryzykiem dla praw podstawowych, takich jak wolność wypowiedzi i dostęp do informacji.

DSA wprowadza wytyczne dla platform, mające na celu doprecyzowanie pewnych procedur moderacji i reklamowych. Platformy są zobowiązane do wyjaśniania swoich procesów moderacji, przedstawiania regularnych raportów przejrzystości oraz ujawniania informacji o tym, jak działają ich systemy rekomendacji.

Dla VLOP-ów, te wymogi DSA obejmują dodatkowe szczegóły:

• Ujawnienia dotyczące reklam zawierają informacje o tym, kto sfinansował reklamę oraz kryteria użyte do targetowania.
• Reklama spersonalizowana, gdy wykorzystuje wrażliwe kategorie danych lub dotyczy osób niepełnoletnich, jest ograniczona.

Za stosowanie DSA odpowiadają zarówno krajowi Koordynatorzy Usług Cyfrowych, którzy są wybierani przez każde państwo, jak i Komisja Europejska w przypadku VLOPs i VLOSEs. Każde państwo członkowskie wyznacza swój własny organ; na przykład Irlandia nazwała Coimisiún na Meán swoim Koordynatorem Usług Cyfrowych.

Kary mają być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, a państwa członkowskie ustalają własne szczegółowe zasady nakładania kar.

DSA określa procedury i oczekiwania dotyczące bezpieczeństwa użytkowników, przetwarzania danych i praktyk biznesowych w całej UE, jednocześnie zwiększając koszty zgodności – zwłaszcza dla bardzo dużych platform.

Dla użytkowników:

• Obowiązki związane z bezpieczeństwem ulegają modyfikacji w oparciu o zmiany w procedurach platformy.
• Aktualizacje dotyczące zarządzania treścią i moderacji są przedstawiane w dokumentacji firmowej lub raportach.
• Kroki, jakie użytkownicy mogą podjąć w celu zgłaszania problemów lub skarg, są bardziej szczegółowo opisane w materiałach platformy.

Dla firm:

• Wymagania są dostosowywane w celu ujednolicenia operacji cyfrowych między państwami członkowskimi UE.
• Wymogi zgodności różnią się w zależności od wielkości firmy; bardzo duże platformy mogą wiązać się z wyższymi kosztami operacyjnymi i obciążeniami administracyjnymi.
• Firmy mogą potrzebować weryfikować swoje zobowiązania w miarę zmiany ich skali, z dostępnymi uproszczonymi opcjami dla mniejszych przedsiębiorstw.

Dla innowacji cyfrowych:

• Nieco stabilniejsze środowisko w miarę zmniejszania się szkodliwych praktyk i rozwoju zaufania rynku, choć presja na zgodność pozostaje.
• Firmy dążące do ekspansji lub wchodzące na ten rynek będą musiały uwzględnić nowe elementy zgodności w swoim planowaniu.

DSA działa równolegle z Digital Markets Act (DMA) i RODO, tworząc ramy, w których każda ustawa skupia się na odrębnym zestawie zagadnień.

Istnieją pewne obszary, w których przecinają się wymogi prawne wynikające z tych regulacji, w tym zasady dotyczące dostępu do danych, przejrzystości informacji i reklamy ukierunkowanej. Na przykład, DSA zawiera ograniczenia dotyczące wykorzystywania danych osobowych w celach reklamowych, zwłaszcza danych zebranych od nieletnich lub dotyczących specjalnych kategorii. Gdy platformy przekazują dane w celu zachowania zgodności z DSA, zasady RODO, takie jak minimalizacja danych, nadal obowiązują. Ze względu na te nakładające się regulacje, firmy muszą ocenić, w jaki sposób ich działania są zgodne z każdym z przepisów, tak aby zgodność z jednym nie tworzyła problemów w ramach innego.

DSA weszło w życie 16 listopada 2022 roku i stało się ogólnie stosowane do wszystkich internetowych usług pośredniczących 17 lutego 2024 roku, przy czym VLOPs i VLOSEs musiały dostosować się wcześniej.